PSE-EE PSOE Socialistas Vascos

Honen bidez, jendaurrean jartzeko epearen barruan, HONDARRIBIKO HIRI ANTOLAMENDUKO PLAN OROKORRARI ALEGAZIO hauek aurkezten dizkio Hondarribiko PSE-EEk:

 

HAPOko etxebizitza politika

HAPO honi egiten zaion edozein alegazio premisa beretik abiatzen da: okerra da HAPOk lortu nahi duen antolamendu-eredua, erregulazio oker eta zaharkitura jotzen baitu, hiriaren interes orokorretik urrun.

Gogora dezagun Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiak 2020ko maiatzaren 25ean emandako epai irmoak Hondarribiko Hiri Antolamenduko Plan Orokorraren deuseztasuna deklaratzen zuela. Eta aurkezten den HAPO ere gauza bera da: hiri-garapeneko eredu bera, herritarren interesak alde batera uzten dituena eta hiria gutxi batzuen interes ekonomikoen zerbitzura jartzen duena.  Dokumentu bera berriz aurkeztu da jendaurrean.

Plan hori ulertezina da hirigintza jasangarriaren ikuspegi modernotik. Izan ere, adostasun orokorra dago lurralde- eta hiri-jarduketa orok helburu hauek izan behar dituela:

- Gizarte-kohesioa eta garapen jasangarria

- Birgaitzea lehentasunezko ardatz

- Lurzoru berrien kontsumoa ahalik eta gehien murriztea

- Energia-eraginkortasuna hiri-espazioak diseinatzeko funtsezkotzat hartzea.

Ustez Plana egiten da Lurzoruari eta Hirigintzari buruzko 2/2006 euskal Legera eta Lurralde Antolamenduaren Gidalerroetara egokitzeko.  Gidalerro horiek esaten digute esku-hartze printzipio bat  (8.3 sekzioa. Lurralde Antolamenduaren Gidalerroen beren Ekonomia zirkularra) izango dela antropizatuta dauden lurzoruak berrerabiltzea erabili gabeko lurzoruen onurarako, ekonomia zirkularraren printzipioak aplikatuz.

2016ko Donostialdea-Behe Bidasoaren Lurralde Plan Partzialak plangintza irizpide gisa ezartzen du barruko berrantolaketa, birdentsifikazioa eta dagoen hiri ehunaren aprobetxamendu onena lehenestea, lurzoru berriak okupatu beharrean.

Gainera, Eusko Jaurlaritzak “Euskadiko lurzorua babesteko 2030erako estrategia” argitaratu du, eta bost helburu estrategiko definitzen ditu. Horietatik nabarmentzekoa da lurzoruaren kontsumoa murriztea, Lurzoruaren okupazioaren kudeaketa eraginkorra, eta inpaktu kaltegarrietatik babestea.

Horiek guztiak gure lege berrietan, duela gutxi onartutako antolamendu gidalerroetan, eta duela gutxi gure gobernuak egindako estrategian daude. Oso printzipio hurbilak dira, Euskadin ezarriak. Baina proposatutako Plan Orokorra begiratu besterik ez da egin behar ikusteko ez duela alderaketa txikiena jasaten printzipio eta estrategia horiekiko.

Plan zaharkitua da, espekulaziozko hirigintza-plana da, zeinaren orientazio politikoa bizitegi-garapen berriez soilik arduratzea baita, haien beharra eta interes publikoa justifikatu gabe, alde batera utzita lurraldean izango dituen inpaktu negatiboak, sortuko duen barne-mugikortasunaren eskaera handia, eta Udalarentzako etorkizuneko mantentze-kostu izugarriak. Gauza bakarra berma daiteke: gutxi batzuek diru asko irabaziko dutela.

Aurkezten den ereduak etxebizitza libre kopurua justifikaziorik gabe handitzearen alde egiten du, eta alde batera uzten ditu, erabat, birgaitzeko beharrei, igorpenak murrizteari, etxebizitzei dagokienez biztanleriaren arazoei, eta abarri buruzko azterlanak eta azterketak.

Gure belaunaldi berriek ez dute hori guztia ulertzen, eta Udala ez da ohartu mundua asko aldatu dela oso denbora gutxian; klima  aldaketa errealitate ukaezina da, mugikortasun jasangarria ez da eztabaidagarria, justifikaziorik ez duen lurralde eredu hedakorra ez da gure gazteen buruetan sartzen, eta etxebizitza babestuaren eta birgaitzearen aldeko egiazko apusturik ez egoteak tristetu egiten ditu gazteak eta beraiengandik ulertzen gaitu.

Aurkeztutako HAPOk duela 10 urte baino gehiagoko irizpideei eta abiatze premisei  eusten die. Irizpide horiek oso kritikatuak izan ziren bere garaian, orduko. Gaur erabat zaharkituta geratu dira, eta erabat ulertezinak dira belaunaldi berrientzat. Gaur egungo gizarte-, ekonomia, hirigintza- eta ingurumen-alorreko errealitateak, herriak dituen gaur egungo egiazko eskakizunekin, abiapuntua duela 10 urte orduko akastuna zen planteamendu batetik erabat aldenduta dagoen testuinguru batean kokatzen du.

Plan horren ahalegin guztiak lurzoru berriak okupatzeko jarduera klasikoak diseinatzera bideratzen dira, ikuspegiak dituzten eremuetan luxuzko etxebizitzak sortzeko, hirigunetik deskonektatuta egongo direnak. Antolamendu horrek ez du inondik inora hiri kohesionaturik sortzen, eta energia-, ingurumen- eta gizarte-iraunkortasunaren guztiz kontrakoa da.

Izan ere, jakina, etekin izugarriak emango dizkie sustatzaile pribatuei.

Planak areagotu egiten du bizitegi hazkunde librea,  batere justifikatu gabe beharrezkoa denik. Besterik gabe, egiaztatzen du ez dela lurralde antolamenduan zilegi den gehienezko kopurua gainditzen.

Baina hori ez da justifikazio bat. Ez dago azterlanik, behar demografikorik, etxebizitza berrien eskariaren azterketarik… Herria handituko da benetan beharrezkoa bada. Baina ez negozioa egiteko. Ez dago justifikatuta zergatik sortu behar duen Hondarribiak hainbeste etxebizitza berri.

Eta Etxebizitza babestuaren ikuspegitik, 1995eko HAPOk izan zuen eragin bera izango du: Legea formalki bateko da, lurzorua Babes Ofizialeko Etxebizitzetarako kalifikatuz, legea paperan betetzeko. Baina 26 urte geroago, Babes Ofizialen Etxebizitzen ehuneko handi bat ez da garatzen ari. Eta Udalak ez duelako nahi izan.

Bitxia da Planean orri asko Hondarribiko historiatik ibilbide xehea egiteari eskaintzea, hasi historiaurretik eta erromatarren garaitik, gaur egun arte.

Baina ez dugu inon orain aldarrikatzen duten bizitegi hazkundearen beharra aurkitzen. Ematen den justifikazio bakarra Lurralde Antolamenduaren Gidalerroek ezartzen duten gehinezko mugaren aipamena da, esaten baita muga hori ez dela gainditzen. Hori besterik ez genuen behar!

Baina ez da inon etxebizitza hazkundearen beharra justifikatzen. Azterketak dio, biztanleriaren eboluzioa aztertuta, hazkunde begetatibo negatiboko tasa antzematen dela.

Hala ere, ahal den guztia etxebizitza libreko sustapen berrietarako kalifikatzen da. Zergatik etxebizitza libreko sustapenetarako nahi hori? Nori egiten diote onura?

Planean ez dago justifikaziorik ematen hirigintza desarrollista horretarako. Eta 2001etik izan den Hondarribiaren biztanleria estatistika begiratzen badugu, ez dago iola ere justifikatuta aldarrikatzen duten hiri hazkundea. Eta ez dugu Planean justifikaziorik aurkitzen, berez ez dagoelako.

Hau da, joera gizarte kohesioaren eta garapen iraunkorraren aurkakoa da, erabat.

Oso garrantzitsua da Babes Publikoko Etxebizitzen alorretako datuak birpasatzea:

 “Zuzkidura esku-hartzeak”:

Babes Publikoko Etxebizitzen eraikigarritasuna eremu urbanizagarrietan dago: Hiri lurzoruan 94 etxebizitza babestu daude (64 Babes Publikoko Etxebizitza + 30 Etxebizitza Tasatu), berez hiri lurzoruan aurreikusiak diren 622 etxebizitza berrietatik. Horrek esan nahi du garapen berrian % 15 bakarrik dela babestua. Legeak % 40ko estandarra ezartzen du.

Lurzoru urbanizagarrian 783 etxebizitza babestu daude (574 Babes Publikoko Etxebizitza + 209 Etxebizitza Tasatu),  1.038 etxebizitza berrietatik, beraz legean aurreikusitako % 75.

Hau da, % 15 hiri lurzoruan eta % 75 lurzoru urbanizagarrian. Badago harrigarria den zerbait, zuzkidura esku-hartzeak.

Hiri lurzoruan 33 zuzkidura-esku-hartze daude, eta horietan 362 etxebizitza libre daude. Esku-hartze zuzkidura horietako batuk 29 etxebizitzakoak (Labreder), 24 etxebizitzakoak (Muliate I), edo 23 etxebizitzakoak (Rebellin) dira, beraz ez dira eraikin-altxatzeak, edo esku-hartze nimiñoak, etab… egiazko sustapenak dira, eta horiei buruz asko eztabaidatu liteke esku-hartze integratu gisa hartzen badira.

 “Zuzkidura esku-hartze” horiek ere Babes Publikoko Etxebizitzen karga ere izan behar dutela ulertzen dugu. Berez hiri lurzoruko etxebizitza berri libre guztien % 68 da. Gehiegizkoa da, eta kontatu behar dugu, ezin dugu ez-ikusiarena egin…

Eta oso bitxia da ez direla Babes Publikoko Etxebizitzen zenbaketaren eraginetarako kontuan hartzen. Eta oso bitxia da, era berean, bi zuzkidura esku-hartzek badituztela babes Publikoko Etxebizitzak: Muliate IIk (20 babes publikoko etxebizitza  + 20 Etxebizitza Tasatu) eta Biterik (34 Babes Publikoko Etxebizitza).

Argi dago planeamenduak etxebizitza babestua kalifika dezakeela erabilera espezifiko gisa, eta legearen estandarrak planak murriztu ezin dituen gutxienekoak direla, baina estandarrak handitu ditzake, eta Babes Publikoko Etxebizitzen erabilera espezifikoa ezar dezake, nahiz eta esku-hartze integratuak ez izan (eta azken hori eztabaida liteke).

Hala, onartezina iruditzen zaigu esku-hartze guztiek Babes Publikoko Etxebizitzen dagokien zatia ez aurreikustea, eta gure ustez hiri lurzoruaren % 40 gutxienez Babes Publikoko Etxebizitzen dagokien aurreikuspena izan behar dute, hau da, gutxi gorabehera 210 hiri lurzoruan, aurreikusiak diren 94 etxebizitzak beharrean.

 

Babes Publikoko Etxebizitzak oro har:

Hauek dira HAPOko aurreikuspenak, inork sinisten ez dituenak dagoenik:

		BABESTUAK
MOTA	EREMUA	Babes Publikoko Etxebizitzak	Etxebizitza tasatuak	Etxebizitza libreak	GUZTIRA
HIRI-LURRA	BITERI	34			34
	MULIATE II	30	30		60
		64	30
		94			94
LUR URBANIZAGARRIAN	PARKE TEKNOLOGIKOA			17	17
	KARMELDARRAK	127	60		187
	SORONDONEA	29	10		39
	TUDELENEA	231	77		308
	ETXANIKENEA	187	62		249
	BASAKO	0	0	238	238
		574	209
		783			1038

 

Hala, babestutako etxebizitzak guztira 94 dira hiri lurzoruan, eta 783 lurzoru urbanizagarrian, guztira 877 etxebizitza babestu.

Horietatik: 638 Babes Ofizialeko Etxebizitzak eta 239 Etxebizitza Tasatuak.

Baina ez da sinesgarria, izan ere aurreko planean (Arau Subsidiarioak) aurreikusitako Babes Publikoko Etxebizitzen exekuzioaren likidazio txostena aztertzen badugu, kudeaketaren eta sustapenaren errealitatea ikusten dugu: duela 26 urte aurreikusitako Babes Ofizialeko Etxebizitzetatik oraindik % 34 dago gauzatzeko, hau da, 338 Babes Ofizialeko Etxebizitza. Eta zer esanik ez alokairuaren kasuan.

Programazioa gehienez 8 urterako zen, eta 26 urteko indarraldian, Babes Ofizialeko Etxebizitzen exekuzioa % 66an geratzen da.

Hala ere, etxebizitza librearen exekuzioan askoz gehiago asmatu da: % 78 gauzatu da, 1.044 zeuden aurreikusita eta 816 egin dira…eta hor Basakoko etxebizitza libreak bakarrik falta dira, bertan eraikigarritasuna esponentzialki handitu nahi dute, eta azken hamarkadetako negoziori espekulatiboena eta laidogarriena egin.

Eskerrak udalaren aldaketa garaiz iritsi dela. Edo hala espero dugu.

Babeseko Etxebizitza Publikokoa 3 eremutan dagoela ikusten dugu: Tudelenea, Etxanikenea eta Karmeldarrak.

Legez % 75 babestutako etxebizitzetarako izan behar da. Baina gure ustez HAPOk askoz urrunago joan behar du. Etxebizitza babestuen garapen eta kudeaketa erregimena zehazten duen tresna juridikoa izan behar du. Eta dagozkion aurrekontu zuzkidurak izan behar ditu.

Tudelenean 309 bat etxebizitza babestu aurreikusten dira, eta Etxanikenean 250 bat.

Bada, 2023an gaude, eta etxebizitzaren prezioek hamarkadak eta hamarkadak daramatzate estratosferikoak izaten. Hondarribiar gazte gehienek, kontuan izanda dituzten dirusarrerak, ezin dute ez jabetzan eta ez alokairuan etxebizitza bat eskuratu. Eta gauza bera gertatzen da hain gazteak ez direnekin, etxebizitzarik jabetzan ez duten familiak udalerritik kanporatu behar dira prezio igoera amaiezina kontuan hartuz.

Merkatu libreak erabat baztertuak ditu familia xumeenak eta gateak. Eta ez bakarrik prezioengatik, ez dute alokatzeko etxebizitzarik alokatuko dienik lortzen. Eskari handia dago, eta horren ondorioz jabeek dirusarrera handiak eskatzen dituzte, eta ez dituzte beraien gustukoak ez diren familiekin kontratuak sinatu nahi.

Gizarte bizitegi bazterkeria erabatekoa da. Eta ez gara maila handieneko auzoei buruz ari, bazterkeriak Hondarribiko edozein etxebizitzari eragiten dio. Oinarrizko eskubideei eragiten die. Egoera hori benetan larria da. Eta Hondarribiaren kasuan, ikaragarria da.

Zenbait rankingen arabera Hondarribia da ekonomiaren aldetik Gipuzkoako ondoen dagoen udalerria, eta ia seguruenik Euskal Herri osokoa ere.  Ez du zorrik, eta funts propio ugari ditu. Baina drama handiagoak ditu bertako biztanleriak etxebizitza eskuratzeari dagokionez.

Norbaitek azaldu behar die Hondarribian etxebizitzarik ez duten gazte eta familiei Udalak honako hauek dituela:

- Babestutako 877 etxebizitza egiteko kalifikatutako lurrak, etxebizitza horietako 638 Babes Ofizialeko Etxebizitzak izateko eta 239 Babes Publikoko Etxebizitzak izateko.

- Kudeaketa gaitasuna, bai zuzena, eta bai Alokabiderekiko hitzarmenaren bidez.

- Batez ere, eremua hiritartzeko eta etxebizitzak eraikitzeko gaitasun ekonomikoa.

Lehen esan dugun bezala, HAPOk 638 Babes Publikoko Etxebizitzaren hazkundea aurreikusten du, etxebizitza tasatuaz gain. Udalak 638 Babes Ofizialeko Etxebizitza horien gutxienez % 50 hartu behar ditu bere gain, eta alokairu sozialerako izateko sustatu behar ditu zuzenean. Hala 319 Babeseko Etxebizitza Ofizial izango lirateke, erroldatutakoen (674) eskariaren % 50rako nahikoa.

Hondarribiak soberako eskaria du akreditatua, eta Babes Publikoko Etxebizitza gehiago egingo direla errealitatea iruditu ahala, jende ehiagok emango du izena. Eta ulertzen dugu arlo horiek egokiak direla hiri garapenerako, erabat justifikatuta dagoena, babeseko etxebizitzarako dagoen eskari handia kontuan hartuta. Saihesbidearen ondoan daude, oso ondo komunikatuta dagoen eremuan; gainera orografia egokia dute, arrazoizko urbanizazio kostuak dituzte, sistema orokorrak eremuan bertan dituzte, ez dituzte ingurumen eta paisaia eraginik, eta bikainak dira Babes Publikoko Etxebizitzen Politika trinkoak eta jasangarriak garatzeko.

Hori dela eta, Basako deskalifikatzeko egun digun erreklamazioarekin bat etorriz, honakoa eskatzen dugu:

- Tudeleneara eta Etxanikeneara pasatzea Basakon aurreikusitako 247 etxebizitza libreak, ekainaren 18ko 3/2015 etxebizitzaren euskal Legearen 2.g) artikuluan aurreikusitako kohesio sozialaren printzipioa betetzeko.

- Era berean, % 20 igotzea Tudelenea eta Etxanikenea eremuen bizitegi eraikigarritasun babestua.

Ikaragarria da beraien Planean bertan (Memoriaren 15. Ar.) honako hau irakurtzea:

Erdiko/goiko  mailan  oinarritzen  den  bizitegi‐espezializazioa,  gainerako  biztanleak  hirian  finkatzea  zailtzen  duena.  Fenomeno  hori  hautematen  da,  bai  salerosketarako  bizitegi‐parkean,  bai  alokairuko  etxebizitza‐eskaintzan —ia ez dago alokairuko etxebizitzarik— eta fenomeno berrien lehiaren eraginpean  dago, hala nola erabilera turistikoko etxebizitzen eraginpean—. 

Azterketa ekonomikoak eta esku-hartze programak hau ezartzen du:

8.5 Tudelenea, 8.8 Etxanikenea eta 6.3 Basako plan partzialak erabakigarriak dira Plan Orokorrak proposatutako epe ertain eta epe luzeko etxebizitzaren politikaren garapenean.  8.5 Tudelenea Eremuaren exekuzioa hasteko egon beharko luke 4/5 urteko epean Plan Orokorra onartzen denetik, hirilurretan proposatutako etxebizitza babestuaren programa gauzatu ondoren, eta Etxanikenea Plana egin beharko litzateke Planaren aurreikuspenak gauzatu ondoren.

Hau da, Planak 2 urte beharko lituzke indarrean sartzeko, eta, beste 4/5 urte gehituta, honela egongo ginateke: 2023. urtea gauzatzen hasteko. 4/6 urte gauzatzeko, orduko 2035ean ginateke. Eta bukatzean Etxanikenearekin hasiko ginateke. Ez da egokia.

Euskadin ondoen dagoen udalerrietako bat gara finantza egoerari dagokionez, eta Administrazioak horri buruz zerbait egin ahal du eta egin behar du.

Maiatzaren 24ko 12/2023 Legeak, etxebizitzaren eskubideari buruzkoak, 15. artikuluan hau dio:

20. d) Lurralde edo hirigintza antolamenduari buruzko legeriak ezarriko du alokairuko babes publikoko erregimeneko etxebizitzarako izango den ehunekoa, Hiri Lurzoruari eta Birgaitzeari buruzko Legearen testu bateginak –urriaren 30eko 7/2015 Legegintzako Errege Dekretuak onartuak- duen 20. artikuluaren 1 apartatuaren b) hizkian jasotako babes publikoko erregimeneko etxebizitzarako erreserbako lurzorurako. Ehuneko hori ezin izango da % 50etik beherakoa izan, salbu eta hirigintza antolamendurako tresnak hala justifikatzen badu, kontuan izanda etxebizitza eskatzen duten eskatzaileen ezaugarriak edo errealitate ekonomikoaren eta sozialaren beste inguruabar batzuk.

Eta hortxe frogatu dezake HAPO honek hirigintza eta etxebizitza politika arautzen duten printzipioekiko konpromisoa, eta eman diezaioke eduki materiala etxebizitzarako eskubideari.

Ildo horretatik, HAPOk bere erregulaziotik bertatik alokairurako babestutako etxebizitzaren ehuneko bat ezartzearen aldeko apustua egin beharko luke. Estatuko legeak horretarako eskumena ematen dio, eta gizartearen eskariak hartara behartzen du.

Beste kontu bat izango da lurzoruen jabe-espekulatzaileen etekin aurreikuspenetan izango duen eragin suntsitzailea. Baina hori ez da Udalak defendatzen duen interes orokorraren eremukoa.

 

Horiek horrela, honako hau

ESKATZEN DU

idazki hau aurkeztutzat, onartutzat eta bertan jasotzen diren alegazioak aurkeztutzat jo ondoren, Hondarribiko Hiri Antolamenduko Plan Orokorraren (HAPO) Hasierako Onespenaren Dokumentua onartu eta aldatzea, idazki honen gorputzean jasotzen diren gogoeten edukitik eratortzen den zentzuan. Laburbilduz:

- Alokairurako izan beharreko etxebizitza babestuaren ehunekoa ezartzen duten arauak sartzea.

- Babes Ofizialeko Etxebizitzak gehienez 4 urteko epean garatzea bermatzen duten konpromiso ekonomikoen eta esku-hartze programaren zehaztapenak ezartzea. 

- Tudelenea eta Etxanikenea eremuen dentsitatea handitzea, Basakon aurreikusitako 247 etxebizitza libreak eramanez, eta babestutako eraikigarritasunaren  gutxienez % 20 handitzea.

- “Zuzkidura esku-hartzeak” gisa definitutako zonen izaera berriro aztertzea, eta nahitaezko ezartzea zona horietarako hiri lurzoruari dagokion gutxieneko estandarra bete behar izatea.