partekatu
JOSU ZABALA: 50 URTE GEROAGO
1976ko uda diktadorea desagertu ondorengo lehenengoa izan zen. Irekitzeko ahalegin epelak sumatzen ziren. 1976ko uztailaren 3an Adolfo Suárez izendatu zuten Gobernuko presidente. Hala ere, egoera ez zen erraza. Martxoan bost langile hil ziren poliziaren esku Gasteizen. Súarez izendatu eta egun gutxira — uztailaren 23an — Eduardo Moreno Bergareche "Pertur" desagertu zen. Urte horretan ETAk 17 pertsona hil zituen, horien artean Angel Berazadi eta Juan Maria Araluce Gipuzkoako Foru Aldundiko lehendakaria . GRAPOk bi pertsona hil zituen eta maiatzean eskuin muturreko pistolariek bi pertsona hil zituzten Montejurran eta Madrilen, berriz, Carlos González Martínez ikaslea hil zuten. Amnistiaren eta askatasunaren aldeko eskaerek manifestazio ugari eragin zituzten, askotan Ordena Publikoko Indarrek bortizki sakabanatzen zituztenak. Gainera, beste bost hildako izan ziren Espainiako hainbat lekutan (Almerian, Basaurin, Nafarroan eta Tarragonan).
Egoera konplexu horretan ospatu behar ziren 1976ko Hondarribiko herriko jaiak. Eskuin muturra abuztuan agertu zen, ustezko "Guerrilleros de Cristo Rey" taldeko kideek ikastolen aldeko erakusketa bateko sei koadro pintura gorriz busti zituztenean.
Irailaren 8an, Hondarribiko jaietako egun handian, Josu Zabala Erasun CC.OO.ko militantea hil zuten Guardia Zibilaren agente baten tiroek, amnistiaren aldeko manifestazio batean.
Gaur, Josu Zabalaren heriotzatik berrogeita hamar urte igaro direnean, CC.OO. sindikatuko militante honen figura gogoratu nahi dugu, baita gertaera horrek Hondarribiko trantsizioan izan zuen garrantzia ere. Hurrengo egunean protesta-manifestazio bat egin zen, eta bertan izan ziren, besteak beste, Eduardo Chillida eskultorea eta Mercedes Iridoy alkatea. Azken horrek herritar zibilen aurka kargatzeari uzteko eskatu zion poliziaren agintariari. Manifestazioan izandako istiluen aurrean, beste udalbatza bat egin zen, eta Udalak bere dimisioa formalizatu zuen.
CC.OO.ko militante honen memoria ez da ahaztu. Urte hauetan zehar ugariak izan dira haren oroimenez eta omenez egindako ekitaldiak. Erakundeen aintzatespena urte batzuk geroago etorri zen. Eusko Jaurlaritzaren 107/2012 Dekretuan xedatutakoaren arabera, Josu Zabala polizia-abusuaren biktima gisa aitortu zuen Eusko Jaurlaritzak, eta 2026ko ekainaren 3an Lurralde Politikako eta Memoria Demokratikoko Ministerioak "biktima" gisa aitortu zuen, Memoria Demokratikoari buruzko 20/2022 Legearen babesean; horrenbestez, haren memoria konpondu zen.
Orain, hil zutenetik berrogeita hamar urte betetzen direnean, Hondarribiko PSE-EEk bat egin nahi du haren oroimenarekin. Hori dela eta, agian Josu Zabalaren oroitzapen honen amaierarik onena Lesakako Laminazioen CC.OO.ko kideek Errenteriako Iztieta ibarreko elizan egin zen hiletan errezitatu zituzten bertsoak dira. Honela zioten:
Eguzki izpi bat,
Zerumugan itzaltzen dena,
Egunsenti berri bat,
Langilea,
Zure heriotzatik jaioa.
Ez zaude bakarrik.
Ez zara inoiz bakarrik egon.
Gu zurekin egongo gara,
eta zu,
Beti,
Eguzki izpi hori bezala,
erakutsiko diguzu
Egunsenti berria
beti zerumuga horretan
gurekin.
